Kategoriler
Uncategorized

Online Şema Terapi

Online şema terapi, yeni bir yaklaşım olarak yetişkinler ve çocuklar için oldukça faydalı bir terapi modelidir.

Şema Terapi Nedir?

Online Şema Terapi

Online şema terapi konusundan önce şema terapinin nasıl bir yaklaşım olduğundan kısaca bahsetmekte yarar bulunmaktadır. Şema terapinin üç temel öğesi vardır: Şemalar, modlar ve başa çıkma stilleri. İşlevsiz davranış kalıpları, işlevsiz inanç sistemleri başka bir deyişle erken dönem uyum bozucu şemaların etkisi ile gerçekleştiği bir durum söz konusudur.

Erken dönem uyum bozucu şemalar, çocukluk yıllarında temel ihtiyaçların karşılanmaması neticesinde oluşan bir takım örüntü veya inançlar olarak tanımlanabilir. Örneğin, terk edilme, kuşkuculuk, başarısızlık, haklılık, kusurluluk, cezalandırıcılık şemaları. Kaçınılmaz olarak birey bu uyum bozucu şemalarla baş edebilecek veya onları kabul edip içine alabilecek, kendi kişiliği içinde sindirebilecek baş etme stilleri de geliştirmektedir. Başa çıkma stillerini aşırı telafi, teslim olma ve kaçınma olarak kategorize edebiliriz.

Şema Terapide Modlar

Öte yandan şemaların dışında mod yapıları bulunmaktadır. Modlar şemalardan farklı olarak belirli bir andaki davranış durumu veya ruh hali olarak taınmlanabilir. Modlar aslında şemaların ve ilişkili baş etme stillerinin bir faaliyetidir. Çocukların psikolojik destek sürecinde modlar dörde ayrılmıştır:

  1. Çocuk modu (çocuk hastanın dışavurumları)
  2. Ebeveyn/akran modu (diğerlerinin içe alınması)
  3. Yetkin mod (sorunlu modları etkisiz hale getirmek için öğretilmiş mod)
  4. İşlevsiz başa çıkma modu (baş etme stili modları)

Şema Terapide Ebeveyn Tutumları

Bakılması gereken diğer bir husus ise şudur: Ebeveynin kendi şemaları ve önceki kuşaktan devraldıkları şemalar. Şemalar kuşaklar arasında aktarılabilen yapılardır. Örneğin Ahmet’in babasının da aniden öfke patlamalarına neden olan cezalandırıcılık şeması olduğu, sayısal derslerde hem annesinin hem de babasının başarısız olduğu; bu başarısızlıkla mücadece edebilmek için haklılık şeması geliştirdikleri yapılan şema terapi seanslarında görülmüştür. Bundan sonrasında yapılması gereken şey, ebeveynlerin Ahmet’in şemalarını tetikleyen yaklaşımlardan uzak durmaları için onlara psikoeğitim verilmesi ve Ahmet’in uyum bozucu şemaları ile baş edebilmesi, kendisi ile ilgili olumlu inançlar geliştirebilmesi için desteklenmesidir.

Çocuklar İçin Şema Terapi

Şema terapi sadece davranışları yönetmeye odaklanmaz. Davranışların kökenindeki asıl nedenleri bulmaya çalışır. Davranışların ilk geliştikleri dönemi arkeolojide olduğu gibi kazıyarak görmeye çalışır.

Konunun daha iyi anlaşılabilmesi için bir örnekle devam edebiliriz. Ahmet 12 yaşındadır. 2 kardeşi vardır. Ahmet’in arkadaşları ile olan ilişkisinde ani öfke patlamaları ve özellikle sayısal derslerde başarılı olamayacağına ilişkin düşünceleri vardır. Ayrıca Ahmet her fırsatta bilim adamı olmak istediğini ve zeki bir çocuk olduğunu vurgulamaktadır. Ahmet’le yapılan görüşmede başarısızlık, kusurluluk, haklılık ve cezalandırıcılık şemalarının etkileri görülmüştür. Yukarıda da vurguladığım gibi, şemalar çocukluk yıllarındaki karşılanmamış ihtiyaçlar nedeniyle oluşmaktadır. Bu sebeple şema terapi seansında Ahmet’in küçük yaşlarından itibaren hangi ihtiyacının karşılanmadığına odaklanmamız gerekmektedir.

Şema Terapi Seanslarında Süreç Nasıl Yürümektedir?

Şema terapi aslında yetişkinler ve özelde de borderline kişilik bozukluğu gibi tedaviye dirençli bozukluklar için geliştirilmiş bir terapi modelidir. Ancak geride bıraktığı 30 yıldan fazla bir zamanda hem çiftler için ilişki terapisi sürecinde hem de çocuklar ve gençlerin psikoterapisinde kullanılmaya başlanmıştır. Bu anlamda yenilikçi ve oldukça pratik bir yaklaşımdır.

Şema terapinin çocuklar için uygulamasında evebeynler de sürece dâhil edilmelidir. Aile bir bütün olarak ele alınmadığı sürece sorun sanki çocuğun sorunuymuş ve ailenin tırnak içerisinde belirtmek gerekirse sanki günah keçisi çocukmuş algısını pekiştirmesine neden olma tehlikesi bulunmaktadır. Bu nedenle süreç anne-baba ve çocuk üzerinden yürütülmektedir. Şema terapi online olarak da yürütülebilen bir pratikliğe sahiptir. Danışanın problemine göre değişmekle birlikte, kronik olmayan bir çok sorunda online şema terapi yaklaşımı kullanılabilmektedir. Online şema terapi sürecinde doldurulması gereken form ve ölçekler internet üzerinden doldurulmaktadır. Online şema terapi desteği şehir dışında olup yüz yüze terapiden yararlanamayacak kişiler oldukça pratik bir imkan temin etmektedir.

Yazar Psikolojik Danışman K. Burak SALİMOĞLU

17 yıllık psikoterapi tecrübesine sahip bir psikolojik danışmanım. Çift psikoterapisi, bireysel psikoterapi alanlarında online terapi gerçekleştirmekteyim.

“Online Şema Terapi” için bir yanıt

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.